top of page
Zoeken
  • Foto van schrijverMichael Vansnick

Kennismaking met Transactionele Analyse (TA)

Bijgewerkt op: 24 nov. 2023

Transactionele Analyse?

Transactionele Analyse (TA), vaak afgekort tot TA, is een veelzijdige psychologische theorie en een therapeutische benadering die in de jaren '50 werd ontwikkeld. Oorspronkelijk bedoeld als alternatief voor traditionele psychotherapie, heeft TA zich verspreid naar domeinen zoals organisatieontwikkeling, onderwijs en coaching.


De Oorsprong van TA

De grondlegger van Transactionele Analyse is Eric Berne, geboren in Canada in 1910 en overleden in 1970. Hij was een zoon van Russisch-Poolse immigranten die naar Canada waren gevlucht. Volgend in de voetsporen van zijn vader, die arts was, voltooide hij een medische opleiding en specialiseerde zich vervolgens in de psychiatrie. Na zijn verhuizing naar de Verenigde Staten werd hij psychoanalyticus. Geïnspireerd door psychoanalytische theorieën, maar teleurgesteld door hun ontoegankelijkheid, zocht Berne naar een manier om therapie toegankelijker en begrijpelijker te maken. Dit leidde tot de ontwikkeling van TA.


Berne als pionier

man met bril rookt pijp

Berne werd gezien als een rebel binnen de psychoanalytische gemeenschap. Zijn aanvraag voor lidmaatschap van het San Francisco Psychoanalytic Institute werd afgewezen vanwege zijn niet-traditionele ideeën en methoden. Dit leidde tot een breuk met de psychoanalytische gemeenschap en Berne wijdde zich volledig aan de ontwikkeling en promotie van TA. Hij schreef verschillende boeken en zijn boek "Games People Play" uit 1964 werd een bestseller en wordt nog steeds erkend als een invloedrijk werk in de studie van interpersoonlijke relaties en communicatie.


De Evolutie van TA

TA is blijven groeien en ontwikkelen, ook na Bernes dood in 1970. Therapeuten en onderzoekers hebben nieuwe concepten en benaderingen geïntroduceerd, die de reikwijdte en effectiviteit van TA verder hebben verrijkt.

  • Redecision Therapy, ontwikkeld door Robert en Mary Goulding, combineert de principes van TA met technieken uit de Gestalttherapie. Deze benadering richt zich op het heroverwegen en veranderen van vroeg genomen levensbeslissingen die het huidige functioneren van individuen beïnvloeden. Door cliënten te helpen nieuwe besluiten te nemen, stelt Redecision Therapy hen in staat om beperkende overtuigingen en gedragspatronen te doorbreken en te vervangen door meer gezonde en functionele alternatieven.

  • Reparenting is een andere benadering binnen TA, die zich focust op het genezen van het innerlijke kind. Het houdt in dat de therapeut tijdelijk de rol van een 'nieuwe ouder' op zich neemt om de cliënt te helpen onvervulde emotionele behoeften uit de kindertijd aan te pakken en te helen. Deze methode streeft ernaar om de cliënt te ondersteunen bij het ontwikkelen van gezonde zelfzorg en zelfbevestiging, waardoor ze een meer gebalanceerde en autonome volwassenheid kunnen bereiken.

  • Er zijn nog tal van andere stromingen zoals integratieve TA (systeemtheorie) die in dit artikel niet behandeld worden.

De 'Transactional Analysis Journal' en andere publicaties blijven nieuwe onderzoeken en inzichten in TA publiceren, wat de aanhoudende relevantie en evolutie van deze benadering aantoont. Deze voortdurende ontwikkeling en aanpassing van TA zorgen ervoor dat het een dynamisch en effectief hulpmiddel blijft.


Transactionele Analyse wordt wereldwijd toegepast en is in verschillende landen, zoals Nederland waar het erkend is als een post-HBO opleiding, gewaardeerd en erkend. De groei van de TA-community is desondanks relatief gematigd, mede doordat het een aanzienlijke toewijding en tijdsinvestering van de beoefenaars vraagt. In een tijd waarin snel toegankelijke en beknopte informatie vaak populair is, kan de diepgang en complexiteit van TA soms minder voor de hand liggend lijken. Desondanks biedt TA een rijke en diepgaande benadering die vaak meer inzicht en duurzame verandering biedt dan meer directe, maar minder uitgebreide methoden.


Toepassingen van TA

TA wordt gebruikt in verschillende domeinen:

  • Organisatieontwikkeling en management: TA kan worden gebruikt om inzicht te krijgen in interpersoonlijke relaties binnen organisaties, teamdynamiek, leiderschap en organisatieculturen. Het kan helpen bij het verbeteren van de communicatie op de werkvloer en het oplossen van conflicten.

  • Coaching: TA wordt vaak gebruikt in coaching om individuen te helpen bij persoonlijke ontwikkeling, leiderschap en communicatievaardigheden.

  • Onderwijs: In het onderwijs wordt TA gebruikt om het begrip van leerlingen en leraren over hun communicatie en interacties te vergroten. Het kan worden ingezet om het lesgeven en leren te verbeteren, evenals om conflicten in de klas aan te pakken.

  • Persoonlijke ontwikkeling: Veel mensen gebruiken TA als een middel voor persoonlijke groei en zelfbewustzijn. Het kan helpen bij het begrijpen van persoonlijke gedragspatronen en communicatiestijlen.

  • Counseling en psychotherapie: TA wordt vaak gebruikt als een therapeutische benadering om individuen te helpen bij het begrijpen van hun gedrag, communicatie en relaties. Het kan worden toegepast bij individuele therapie, groepstherapie en gezinstherapie.

  • Relatieadvies: Koppels kunnen TA gebruiken om beter inzicht te krijgen in hun interacties en communicatiepatronen, en om conflicten op te lossen en gezondere relaties op te bouwen.

  • Sociaal werk: TA kan worden gebruikt door maatschappelijk werkers en counselors om individuen en gezinnen te ondersteunen bij het omgaan met sociale en emotionele problemen.

  • Training en ontwikkeling: Bedrijven en organisaties kunnen TA gebruiken als onderdeel van trainingsprogramma's voor medewerkers om communicatievaardigheden te verbeteren, teamwerk te bevorderen en conflicten op te lossen.

Wat is TA Samengevat?

TA kan worden samengevat als een communicatiemodel, een persoonlijkheidsmodel en een filosofisch model.

  • Als communicatiemodel analyseert het de wijze waarop (hoe) mensen communiceren.

  • Als persoonlijkheidsmodel biedt het inzichten in waarom mensen op bepaalde manieren communiceren, gerelateerd aan hun overtuigingen en gedragspatronen.

  • Filosofisch gezien is TA geworteld in zowel existentiële als humanistische tradities, met de nadruk op autonomie en het rust daarbij op 3 pijlers*:

    • de overtuiging dat iedereen in essentie OK is

    • het vermogen om zelfstandig te denken

    • de mogelijkheid om nieuwe levenskeuzes te maken

* Deze pijlers ondersteunen het idee en benadrukken het inherente respect voor elk individu als waardevol en capabel, los van externe gedragingen of maatschappelijke labels.


Levensscripts en autonomie

Een centraal concept binnen TA is het levensscript, een onbewust levensplan gevormd in de kindertijd die het gedrag en de keuzes van een individu beïnvloeden. Het besef dat we leven volgens een "script" raakt aan filosofische vragen over vrije wil, determinisme en zelfbeschikking. TA stelt dat individuen niet onvermijdelijk gebonden zijn aan hun jeugdscripts en streeft naar het bereiken van autonomie, gedefinieerd als het vermogen tot bewustzijn, spontaniteit en intimiteit.


Contractuele therapie

In TA is de therapeutische relatie vaak gebaseerd op een contract, waarin therapeut en cliënt expliciete afspraken vastleggen over de doelen en het verloop van de therapie. Dit contract specificeert de verantwoordelijkheden van beide partijen, wat bijdraagt aan gelijkwaardigheid en wederzijds respect.


De eenvoud, toegankelijkheid en praktische implementatie van TA

banner blog post

Eric Berne was toegewijd aan het ontwikkelen van een toegankelijke en eenvoudige benadering van Transactionele Analyse. Zijn streven naar eenvoud kwam voort uit zijn kritiek op de klassieke psychoanalyse. Hij vond dat veel van de concepten en terminologieën die door psychoanalytici werden gebruikt te abstract en ontoegankelijk waren voor de gemiddelde persoon.


Hij vermijdde bewust complex jargon, en koos in plaats daarvan voor duidelijke en begrijpelijke termen. Zijn doel was om patiënten te transformeren in actieve deelnemers van hun eigen therapieproces, en dit bereikte hij door het gebruik van heldere taal en overzichtelijke modellen. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn de ego-toestanden 'Ouder', 'Volwassene' en 'Kind'. Berne hechtte veel waarde aan het onderwijsaspect binnen de therapeutische context, wat TA tot een effectieve tool maakte voor zelfinzicht en persoonlijke ontwikkeling. Deze benadering stelde patiënten in staat de concepten van TA te begrijpen en toe te passen, wat bijdroeg aan hun therapeutisch proces en persoonlijke groei.


Berne was van mening dat psychologische concepten en behandelingen niet ingewikkeld of ondoorgrondelijk moesten zijn. In feite was zijn overtuiging dat als een patiënt de theorie niet kon begrijpen, de theorie zelf waarschijnlijk onjuist was. Hij vond het daarbij belangrijk dat men steeds teruggreep naar de meest eenvoudige uitleg of instrument om nodeloze en belemmerende complexiteit te vermijden.


Regels en principes van Berne

Berne ontwikkelde specifieke regels voor de beoefenaar van TA, zoals het visualiseren van problemen (zet het probleem op het bord), het gebruik van eenvoudige, pakkende en intuïtieve namen (catchy names), en het bevorderen van open communicatie (therapeut als leraar). Hij zag de therapeut niet alleen als genezer, maar ook als leraar (cure, not care), en benadrukte het belang van een duidelijk cliëntcontract (contracteren) om effectieve behandeling en positieve verandering te bevorderen.


De Modellen in TA

TA bevat verschillende kernmodellen*, zoals ego-toestanden, transacties, levensscript, psychologische spellen, de dramadriehoek en strooks. Deze modellen stellen ons in staat om gedrag, gedachten en interacties van individuen te begrijpen en te analyseren.

  • Ego-toestanden: Deze stellen ons in staat om te begrijpen vanuit welk deel van hun persoonlijkheid individuen handelen.

  • Transacties: Analyseren van de interacties tussen mensen.

  • Levensscript: Onderzoeken van de onbewuste levensplannen die mensen volgen.

  • Psychologisch Spel: Onderzoeken van patronen in relaties.

  • Dramadriehoek: Een model om conflictdynamieken te begrijpen.

  • Strooks: Erkennen van de behoefte aan erkenning en validatie.

* Er zijn nog veel meer modellen maar die werden in dit artikel niet mee opgenomen.


Conclusie

Transactionele Analyse (TA) biedt een rijke en diepgaande benadering voor het begrijpen van menselijk gedrag en interpersoonlijke relaties, waardoor het een krachtig instrument is voor zelfontdekking, persoonlijke groei en het verbeteren van relaties. Het bestuderen en toepassen van de principes en technieken van TA stelt ons in staat om dieper inzicht te verkrijgen in zowel onszelf als in de mensen om ons heen. De blijvende relevantie van TA in diverse sectoren, variërend van psychotherapie tot organisatieontwikkeling, benadrukt de kracht en veelzijdigheid van deze benadering, die ons helpt om niet alleen anderen beter te begrijpen, maar ook om een dieper begrip van onszelf te ontwikkelen.



79 weergaven0 opmerkingen

Comments


Post: Blog2_Post
bottom of page